Het Schorisgat begint aan het gemeentehuis als een vrij brede geasfalteerde straat die een aantal huizen bereikbaar maakt en in de richting van Wespelaar loopt. Eens voorbij de Schorisgatbeek vernauwt de rijweg echter tot een soort veldweg waar tot voor kort vooral tractoren gebruik van maakten. Rond 2015 werd er een pad aangelegd waarlangs nu dagelijks tientallen leerlingen van en naar school rijden.
Maar wat betekent deze plaatsnaam? Daarvoor duiken we in het rijke Haachtse archief, waar het begint met Gholijsghaete en eindigt met Schorisgat:
- 1342: biden “Gholysghaete” (Schepenbrief);
- 1430: een eusele geleghen aent Golijsgat (Kerkarchief);
- 1424: int Scolijsgat (OCMW-archief Mechelen);
- 1489: int Golijsgat tusschen de herstraete daer men van Wespelaer te Haecht wert gaet (Schepengriffie);
- 1596: int Scholisgat ende den Wespelaeren Dijck (Arenbergarchief)
- 1712: int Golisgat int incomen vant broeckgat (Schepengriffie);
- 1764 tot nu: Schorisgat (Kerkarchief).
Merk op dat de plaatsnaam vaak begint met een genitief-s: ‘des’ Golisgat. En pas in de 18de eeuw wordt de ‘l’ vervangen door een ‘r’. Het gaat dus om het ‘gat’ van ‘Goris’, zeg maar Joris. Vooraleer je aan een zitvlak begint te denken dringt zich een verklaring van het Middeleeuwse begrip ‘gat’ op. Het gaat om een opening in een (houten) afsluiting. Net zoals het Engelse ‘gate’ (poort) of het Duitse ‘Gasse’ (doorgang). Uit de archieftekst (1712) blijkt duidelijk dat het poortje van Goris de toegang tot het ‘broek’ (lager gelegen weiland) afsloot, om het vee dat toen vrij rondliep in die beemden te verhinderen om op de hoger gelegen velden de gewassen te vernielen.
Tot op het einde van het Ancien Régime waren de velden omheind en de beemden meestal vrij toegankelijk voor de koeien. Nu is die situatie precies omgekeerd. ‘s Avonds werden de dieren dan (hier via het geopende Gorisgat) samen gedreven op een van de vele driesen die Haacht rijk was waar ze beschutting vonden en beveiligd waren tegen diefstal.
Deze plaatsnaam heeft promotie gemaakt, waar het oorspronkelijk van toepassing was op een poortje wordt nu het ganse beemdenblok ten zuiden ervan Schorisgat genoemd.
Met dank aan J.V. voor HAGOK (www.hagok.be).
